Gross Margin (%) = (Revenue – COGS) ÷ Revenue × 100
Formula ni nampak mudah. Tapi untuk seller marketplace, maksud revenue pun dah jadi tak straightforward.
Jualan di platform kena tolak macam-macam: commission fee, transaction fee, platform support fee, affiliate commission, advertising, voucher dan seller-funded promotion. Contohnya TikTok Shop Malaysia dedahkan category-based commission, transaction fee 3.78% dan platform support fee RM0.54 setiap completed order. Shopee Malaysia juga mengenakan commission, transaction fee 3.78% dan platform support fee. (TikTok Shop)
Bila semua potongan ni ditambah, deduction sebenar untuk sesetengah jualan atau campaign boleh cecah hampir 40%.
Seller boleh catat jualan RM100, tapi mungkin hanya RM60 yang masuk akaun bank. RM40 tu sebenarnya tak pernah ada untuk bayar gaji, restock inventory atau expand bisnes.
Dari sudut IFRS 15, sama ada revenue perlu dilapor gross atau net bergantung pada sama ada bisnes berperanan sebagai principal atau agent. Principal biasanya recognise gross revenue dan catat platform fee sebagai expense berasingan. Agent biasanya recognise hanya komisyen atau fee sahaja. Jadi, tukar accounting revenue terus kepada platform settlement amount tak semestinya betul secara teknikal. (IFRS Foundation)
Tapi untuk pengurusan SME, bergantung hanya pada gross sales boleh bagi gambaran salah.
Seller boleh tunjuk revenue tinggi tapi cash yang tinggal sangat kecil. Lepas tu performance nampak teruk, macam kita gagal maintain margin, padahal sebahagian besar dah dipotong platform sebelum duit sampai ke akaun kita.
Mungkin SME kena ada dua ukuran berasingan:
Accounting Revenue = Gross sales diiktiraf mengikut accounting treatment yang sesuai
Actual Seller Revenue = GMV – refunds – platform charges – seller-funded promotions
Lepas tu kira internal margin:
Seller Margin (%) = (Actual Seller Revenue – COGS) ÷ Actual Seller Revenue × 100
Tekanan ni bukan setakat margin je.
SME kena download settlement report, asingkan pelbagai jenis fee, matching setiap order, reconcile refund dan sediakan rekod cukai yang betul. Banyak manpower habis hanya untuk faham berapa sebenarnya kita untung, sedangkan SME sepatutnya fokus improve produk dan tingkatkan jualan.
Pihak berkuasa cukai Malaysia mengesahkan pendapatan perniagaan e-commerce dikenakan cukai, tapi cukai biasanya berasaskan taxable business income-bukan sekadar jumlah GMV marketplace yang dipaparkan. Rekod pendapatan dan perbelanjaan perniagaan yang berkaitan masih diperlukan. (lampiran2.hasil.gov.my)
Isu ni bukan nak suruh platform beroperasi secara percuma.
Isunya transparency.
Setiap platform patut sediakan satu standard statement yang jelas asingkan:
GMV → Refunds → Platform Fees → Promotion Costs → Net Settlement
Tanpa ini, SME boleh nampak successful berdasarkan sales figure, tapi akaun bank cerita lain.
